
რა არის მაგნიუმი და როგორ ვლინდება მისი დეფიციტი?
კუნთების კრუნჩხვას, დაღლილობას, სისუსტესა და ძილის პრობლემებს ადამიანები ხშირად მაგნიუმის ნაკლებობას უკავშირებენ. ამიტომ ბევრი, პირველ რიგში, მაგნიუმის დანამატის მიღებაზე ფიქრობს, თუმცა მსგავსი ჩივილები ყოველთვის მის დეფიციტზე არ მიუთითებს და ზოგჯერ მათ სრულიად სხვა მიზეზი აქვს.
მაგნიუმი ორგანიზმისთვის აუცილებელი მინერალია. ის მონაწილეობს კუნთებისა და ნერვული სისტემის მუშაობაში, გულის რიტმის რეგულირებაში, ენერგიის წარმოქმნასა და ძვლების ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში. ორგანიზმი მაგნიუმის ძირითად ნაწილს საკვებიდან იღებს, მის რაოდენობას კი თირკმელები არეგულირებს.
ჯანმრთელ ადამიანებში მხოლოდ არასრულფასოვანი კვების გამო მაგნიუმის გამოხატული დეფიციტი შედარებით იშვიათია. რისკი უფრო მეტად იზრდება მაშინ, როცა ორგანიზმი მაგნიუმს სათანადოდ ვერ ითვისებს, დიდი რაოდენობით კარგავს ან ადამიანს აქვს დაავადება, რომელიც მის დონეზე მოქმედებს.
რა ფუნქცია აქვს მაგნიუმს ორგანიზმში?
მაგნიუმი ორგანიზმში მიმდინარე ასობით პროცესში მონაწილეობს. მისი დიდი ნაწილი ძვლებსა და რბილ ქსოვილებშია, სისხლში კი ორგანიზმში არსებული მაგნიუმის ძალიან მცირე რაოდენობა გვხვდება.
ეს მინერალი საჭიროა კუნთების ნორმალური შეკუმშვისთვის, ნერვული იმპულსების გადაცემისა და გულის რიტმის რეგულირებისთვის. მაგნიუმი ცილების წარმოქმნაშიც მონაწილეობს და ორგანიზმს საკვებიდან მიღებული ენერგიის გამოყენებაში ეხმარება.
მაგნიუმი კალციუმისა და კალიუმის ცვლასაც უკავშირდება. მისი გამოხატული ნაკლებობა ხშირად სისხლში კალციუმისა და კალიუმის დონის შემცირებასაც იწვევს. ამიტომ ჩივილები შეიძლება ერთდროულად შეეხოს კუნთებს, ნერვულ სისტემასა და გულის მუშაობას.
რამდენი მაგნიუმი გვჭირდება და საიდან ვიღებთ მას?

მაგნიუმის საჭირო რაოდენობა ასაკისა და სქესის მიხედვით განსხვავდება. ზრდასრულებისთვის რეკომენდებული დღიური რაოდენობა დაახლოებით 310-დან 420 მგ-მდეა.
19-დან 30 წლამდე მამაკაცებისთვის რეკომენდებული რაოდენობა დღეში 400 მგ-ია, ქალებისთვის კი 310 მგ. 31 წლისა და უფროსი ასაკის მამაკაცებისთვის რეკომენდებულია 420 მგ, ქალებისთვის კი 320 მგ. ორსულობის დროს მაგნიუმზე მოთხოვნა მცირედით, დაახლოებით 40 მგ-ით იზრდება.
ეს მაჩვენებლები არ გულისხმობს, რომ ადამიანმა იგივე რაოდენობის მაგნიუმი დანამატის სახით უნდა მიიღოს. მისი ძირითადი წყარო საკვებია და მრავალფეროვანი კვების შემთხვევაში საჭირო რაოდენობის დიდი ნაწილის მიღება ყოველდღიური რაციონიდან შეიძლება.
მაგნიუმით მდიდარია:
- გოგრის თესლი
- ჩიას თესლი
- ნუში
- ქეშიუ
- ლობიო
- ისპანახი და სხვა მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული
- შვრია
- ყავისფერი ბრინჯი
- სრულმარცვლოვანი პროდუქტები
- ავოკადო
მაგალითად, დაახლოებით 28 გრამი გოგრის თესლი 150 მგ-ზე მეტ მაგნიუმს შეიცავს, იგივე რაოდენობის ნუში კი დაახლოებით 80 მგ-ს. ნახევარ ჭიქა მოხარშულ ისპანახში დაახლოებით 75-დან 80 მგ-მდე მაგნიუმია.
მაგნიუმის მისაღებად ერთი კონკრეტული პროდუქტის ყოველდღიურად მიღება საჭირო არ არის. უმჯობესია კვებაში რეგულარულად იყოს განაწილებული თესლეული, თხილეული, პარკოსნები, მარცვლეული და ბოსტნეული.
რატომ ვითარდება მაგნიუმის დეფიციტი და ვის აქვს მაღალი რისკი?
თუ ადამიანი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში საკვებიდან საკმარის მაგნიუმს ვერ იღებს, ორგანიზმი ცდილობს, მისი დაკარგვა შეამციროს. ამ დროს თირკმელები შარდთან ერთად ნაკლებ მაგნიუმს გამოყოფს. ამის გამო მხოლოდ კვებიდან მიღებული მცირე რაოდენობა ყოველთვის არ იწვევს გამოხატულ დეფიციტს.
დეფიციტის რისკი უფრო მეტად მაშინ იზრდება, როცა ნაწლავიდან მაგნიუმის შეწოვა ირღვევა ან ორგანიზმი მას ჩვეულებრივზე დიდი რაოდენობით კარგავს.
მაგნიუმის დეფიციტის რისკს ზრდის:
- ხანგრძლივი დიარეა
- ნაწლავიდან საკვები ნივთიერებების შეწოვის დარღვევა
- კრონის დაავადება
- ცელიაკია
- მე-2 ტიპის დიაბეტი
- ალკოჰოლის ხანგრძლივი და ჭარბი მოხმარება
- ზოგიერთი მედიკამენტის ხანგრძლივი მიღება (მაგალითად, კუჭის მჟავიანობის დამაქვეითებელი პრეპარატების ან ზოგიერთი შარდმდენის)
- თირკმელებით მაგნიუმის ჭარბი დაკარგვა
- ხანდაზმული ასაკი
მაგალითად, კრონის დაავადებისა და ცელიაკიის დროს საკვები ნივთიერებების შეწოვა შეიძლება დაირღვეს. თუ ამას ხანგრძლივი დიარეაც ახლავს, ორგანიზმი დამატებით კარგავს მაგნიუმს.
ასეთ შემთხვევებში მხოლოდ მაგნიუმის მიღება შეიძლება საკმარისი არ იყოს, რადგან, პირველ რიგში, გასარკვევია, რა იწვევს მის ნაკლებობას. თუ მაგნიუმის დეფიციტის ნიშნებს კუჭ-ნაწლავის ჩივილებიც ახლავს, შესაძლოა საჭირო გახდეს გასტროენტეროლოგის კონსულტაცია.
მე-2 ტიპის დიაბეტის დროს, განსაკუთრებით თუ სისხლში გლუკოზის დონე ცუდად არის კონტროლირებული, შარდთან ერთად მეტი მაგნიუმი იკარგება. ამიტომ ასეთ პაციენტებში მნიშვნელოვანია გლუკოზის დონის კონტროლიც.
მაგნიუმის დეფიციტის რისკი ასაკთან ერთადაც შეიძლება გაიზარდოს. ხანდაზმულ ადამიანებში ნაწლავიდან მისი შეწოვა ზოგჯერ მცირდება. ამ ასაკში ასევე უფრო ხშირია ქრონიკული დაავადებები და რამდენიმე მედიკამენტის ერთდროულად მიღება, რაც მაგნიუმის დონეზეც შეიძლება აისახოს.
როგორ ვლინდება მაგნიუმის ნაკლებობა?
მაგნიუმის დეფიციტი ყოველთვის მკაფიო სიმპტომებით არ იწყება. ადრეულ ეტაპზე ჩივილები საკმაოდ ზოგადია და ბევრი სხვა მდგომარეობის დროსაც გვხვდება.
თავდაპირველად შეიძლება გამოვლინდეს:
- მადის დაქვეითება
- გულისრევა
- ღებინება
- დაღლილობა
- საერთო სისუსტე
თუ დეფიციტი უფრო გამოხატულია, შეიძლება დაემატოს დაბუჟება, ჩხვლეტის შეგრძნება, კუნთების უნებლიე შეკუმშვა, თრთოლვა ან კრუნჩხვა.
მძიმე დეფიციტის დროს შეიძლება განვითარდეს გულის რიტმის დარღვევა და კრუნჩხვითი შეტევებიც.
ამ სიმპტომებიდან არცერთი მხოლოდ მაგნიუმის ნაკლებობისთვის არ არის დამახასიათებელი. მაგალითად, დაღლილობა შეიძლება უკავშირდებოდეს ანემიას, ფარისებრი ჯირკვლის მუშაობის დარღვევას, ძილის პრობლემას, ინფექციას ან სხვა მიზეზს. კუნთების კრუნჩხვასაც რამდენიმე შესაძლო მიზეზი აქვს.
ამიტომ მხოლოდ სიმპტომების მიხედვით მაგნიუმის დეფიციტის დადგენა რთულია. თუ ჩივილები მეორდება ან დიდხანს გრძელდება, მნიშვნელოვანია მათი მიზეზის გარკვევა.
როგორ მოწმდება მაგნიუმის დონე?

თუ ექიმს მაგნიუმის დეფიციტის ეჭვი აქვს, შეიძლება სისხლის ანალიზი დანიშნოს. მისი საშუალებით სისხლში მაგნიუმის დონე განისაზღვრება.
თუმცა ანალიზის პასუხს ერთი მნიშვნელოვანი თავისებურება აქვს. სისხლის შრატში ორგანიზმში არსებული მაგნიუმის 1%-ზე ნაკლები გვხვდება. მისი ძირითადი ნაწილი ძვლებსა და უჯრედებშია.
ამიტომ სისხლში ნორმალური მაჩვენებელი ყოველთვის სრულად ვერ ასახავს ორგანიზმში მაგნიუმის მარაგს.
ექიმი ანალიზის პასუხს სხვა მონაცემებთან ერთად აფასებს. მნიშვნელობა აქვს სიმპტომებს, კვებას, თანმხლებ დაავადებებს, მიღებულ მედიკამენტებსა და სხვა ლაბორატორიულ მაჩვენებლებს.
საჭიროების შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება შეამოწმოს სისხლში კალციუმისა და კალიუმის დონე, თირკმლის ფუნქციის მაჩვენებლები და სხვა პარამეტრებიც, რადგან მათი ცვლილებები ზოგჯერ ერთმანეთთან არის დაკავშირებული.
მაგნიუმის დონის შესამოწმებლად საჭირო კვლევა ლაბორატორიაში ტარდება.
დაჯავშნე ექიმთან ვიზიტი ონლაინ→
როდის შეიძლება გახდეს საჭირო მაგნიუმის დანამატი?
მაგნიუმის ძირითადი წყარო საკვებია, დანამატი კი ყველას არ სჭირდება.
მისი მიღება შეიძლება გახდეს საჭირო მაშინ, როცა დეფიციტი დადასტურებულია ან ექიმი მიიჩნევს, რომ ადამიანი საკვებიდან საკმარის რაოდენობას ვერ იღებს, ორგანიზმი მაგნიუმს სათანადოდ ვერ ითვისებს ან დიდი რაოდენობით კარგავს.
მაგნიუმის დანამატები რამდენიმე ფორმით არსებობს და მათი შეწოვაც განსხვავდება. მაგალითად, ციტრატი, ლაქტატი, ქლორიდი და ასპარტატი, ზოგადად, უკეთ შეიწოვება, ვიდრე მაგნიუმის ოქსიდი.
თუმცა დანამატის არჩევისას მხოლოდ ფორმას არ აქვს მნიშვნელობა. გასათვალისწინებელია დეფიციტის მიზეზი, საჭირო დოზა, ჯანმრთელობის მდგომარეობა და სხვა მედიკამენტები, რომლებსაც ადამიანი იღებს.
მაგნიუმის დანამატმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს ზოგიერთი ანტიბიოტიკისა და ოსტეოპოროზის სამკურნალო პრეპარატის შეწოვაზე. ამასთან, ზოგიერთი შარდმდენი და კუჭის მჟავიანობის სამკურნალო პრეპარატი თავადაც შეიძლება მოქმედებდეს ორგანიზმში მაგნიუმის დონეზე.
თუ ადამიანი რეგულარულად იღებს რამდენიმე მედიკამენტს, მაგნიუმის დანამატის დაწყებამდე მათი ექიმთან ან ფარმაცევტთან განხილვა სასურველია.
შეიძლება თუ არა მაგნიუმის ჭარბად მიღება?
საკვებიდან მიღებული ჭარბი მაგნიუმი ჯანმრთელი ადამიანის შემთხვევაში იშვიათად იწვევს პრობლემას. თირკმელები ზედმეტ რაოდენობას შარდთან ერთად გამოყოფს.
დანამატების შემთხვევაში კი მაღალი დოზის მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს:
- დიარეა
- გულისრევა
- მუცლის სპაზმი
ძალიან დიდი რაოდენობის მიღებისას შეიძლება განვითარდეს უფრო მძიმე სიმპტომებიც, მათ შორის ძლიერი სისუსტე, არტერიული წნევის დაქვეითება, სუნთქვის გაძნელება და გულის რიტმის დარღვევა. ზრდასრულებისთვის დანამატებიდან და მედიკამენტებიდან მიღებული მაგნიუმის ზედა დასაშვები ზღვარი დღეში 350 მგ-ია, თუ ექიმს სხვა დოზა არ დაუნიშნავს. მაგნიუმს შეიცავს ზოგიერთი საფაღარათო საშუალება და მჟავიანობის საწინააღმდეგო პრეპარატიც, რაც ჯამური დოზის შეფასებისას გასათვალისწინებელია.
ჭარბი მაგნიუმის დაგროვების რისკი განსაკუთრებით მაღალია თირკმლის ფუნქციის დარღვევის დროს. თუ თირკმელები ზედმეტ მაგნიუმს სათანადოდ ვერ გამოყოფს, მისი დონე სისხლში შეიძლება გაიზარდოს.
თირკმლის დაავადების მქონე ადამიანმა მაგნიუმის შემცველი დანამატის მიღებამდე საკითხი ექიმთან უნდა განიხილოს. საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება ნეფროლოგის კონსულტაციაც გახდეს საჭირო.
რა კავშირი აქვს მაგნიუმს კუნთების კრუნჩხვასა და ძილთან?

მაგნიუმზე ინფორმაციის ძიებისას ყველაზე ხშირად ორი საკითხი ჩნდება: კუნთების კრუნჩხვა და ძილის პრობლემები. ორივე შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, შესაძლო კავშირი დადასტურებული მიზეზისგან განვასხვაოთ.
არის თუ არა კუნთების კრუნჩხვა მაგნიუმის ნაკლებობის ნიშანი?
მაგნიუმის გამოხატულ დეფიციტს კუნთების შეკუმშვა და კრუნჩხვა მართლაც შეიძლება ახლდეს. თუმცა ფეხის ან სხვა კუნთის პერიოდული კრუნჩხვა თავისთავად არ ადასტურებს, რომ ადამიანს მაგნიუმი აკლია.
კრუნჩხვა შეიძლება უკავშირდებოდეს ინტენსიურ ფიზიკურ დატვირთვას, გაუწყლოებას, ზოგიერთი მედიკამენტის მიღებას, ნერვულ ან სისხლძარღვოვან პრობლემებსა და სხვა მიზეზებს.
თუ კრუნჩხვა იშვიათად ვითარდება და სწრაფად გაივლის, ის ყოველთვის დაავადებაზე არ მიუთითებს. თუკი კრუნჩხვა ხშირად მეორდება, ძლიერია ან სხვა სიმპტომებიც ახლავს, მნიშვნელოვანია მისი მიზეზის გარკვევა.
ეხმარება თუ არა მაგნიუმი ძილის გაუმჯობესებას?
მაგნიუმის დანამატებს ხშირად ძილის გასაუმჯობესებლადაც იღებენ, თუმცა ამ საკითხზე ჩატარებული კვლევები ერთგვაროვან პასუხს ჯერ არ იძლევა.
ზოგიერთ მცირე კვლევაში დადებითი ცვლილებები დაფიქსირდა, თუმცა არსებული მონაცემები საკმარისი არ არის იმის დასადასტურებლად, რომ მაგნიუმის დანამატი უძილობის მკურნალობის ეფექტური საშუალებაა.
თუ ძილის პრობლემა რამდენიმე კვირა ან უფრო დიდხანს გრძელდება, ყურადღება მხოლოდ მაგნიუმის ნაკლებობაზე არ უნდა გამახვილდეს. ძილის დარღვევას შეიძლება უკავშირდებოდეს სტრესი, ძილის რეჟიმის ცვლილება, კოფეინის ჭარბი მიღება, ზოგიერთი მედიკამენტი, ჰორმონული დარღვევები და სხვა ფაქტორები.
როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?
ერთჯერადი დაღლილობა ან კუნთის პერიოდული კრუნჩხვა ყოველთვის ჯანმრთელობის პრობლემაზე არ მიუთითებს. ექიმთან კონსულტაცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როცა ჩივილი მეორდება, დიდხანს გრძელდება, ძლიერდება ან სხვა სიმპტომებიც ემატება.
- ექიმის შეფასება სასურველია, თუ ადამიანს აქვს:
- ხანგრძლივი სისუსტე
- განმეორებითი კუნთების კრუნჩხვა
- დაბუჟება ან ჩხვლეტის შეგრძნება
- გულის რიტმის დარღვევის შეგრძნება
- ხანგრძლივი დიარეა
- კუჭ-ნაწლავის ქრონიკული დაავადება
- თირკმლის დაავადება
- მე-2 ტიპის დიაბეტი
ექიმთან კონსულტაცია ასევე სასურველია, თუ ადამიანი მაგნიუმის დანამატის დაწყებას გეგმავს და პარალელურად სხვა მედიკამენტებს იღებს.
პირველ ეტაპზე შეგიძლიათ მიმართოთ ოჯახის ექიმთან. ექიმი შეაფასებს სიმპტომებს, ჯანმრთელობის ისტორიასა და შესაძლო რისკის ფაქტორებს. საჭიროების შემთხვევაში დაინიშნება ლაბორატორიული კვლევა ან შესაბამისი სპეციალისტის კონსულტაცია.
მაგნიუმის დეფიციტი მხოლოდ დაღლილობით, კუნთების კრუნჩხვით ან ძილის პრობლემით არ დგინდება. თუ მსგავსი ჩივილები ხშირად მეორდება, მნიშვნელოვანია მათი მიზეზის გარკვევა და მხოლოდ ამის შემდეგ იმის შეფასება, უკავშირდება თუ არა პრობლემა მაგნიუმის ნაკლებობას.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა მაგნიუმის ყოველდღე მიღება?
მაგნიუმს ადამიანი ყოველდღიურად საკვებიდან იღებს. დანამატის ყოველდღიური მიღება კი ყველასთვის საჭირო არ არის. საჭირო დოზა და მიღების ხანგრძლივობა დამოკიდებულია კვებაზე, ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და იმ მიზეზზე, რის გამოც დამატებითი მაგნიუმის მიღება განიხილება.
არის თუ არა კუნთების კრუნჩხვა ყოველთვის მაგნიუმის ნაკლებობის ნიშანი?
არა. მაგნიუმის გამოხატული დეფიციტის დროს კრუნჩხვა შეიძლება განვითარდეს, თუმცა ამ ჩივილს ბევრი სხვა მიზეზიც აქვს. მხოლოდ კრუნჩხვის მიხედვით დეფიციტის დადგენა შეუძლებელია.
როგორ გავიგოთ, გვაქვს თუ არა მაგნიუმის დეფიციტი?
ექიმი აფასებს სიმპტომებს, თანმხლებ დაავადებებს, კვებასა და მიღებულ მედიკამენტებს. საჭიროების შემთხვევაში ინიშნება სისხლში მაგნიუმის დონის განსაზღვრა და სხვა კვლევები. ნორმალური შედეგი დეფიციტს ყოველთვის სრულად არ გამორიცხავს.
ეხმარება თუ არა მაგნიუმი ძილს?
ამ საკითხზე ჩატარებული კვლევები ერთგვაროვან შედეგს არ აჩვენებს. ამ დროისთვის საკმარისი ხარისხიანი მონაცემები არ არსებობს იმის დასადასტურებლად, რომ მაგნიუმის დანამატი უძილობის მკურნალობის ეფექტური საშუალებაა.

